ไปที่หน้าเวบนานาไบโอ

ระบบย่อยอาหาร (Digestive system)

 

   1. การกินการย่อยอาหารของสิ่งมีชีวิต

   2. การกินการย่อยอาหารของสัตว์

   3. การย่อยอาหารของมนุษย์

             การย่อยอาหารในปาก

             การกลืนและหลอดอาหาร

             กระเพาะอาหาร

             ลำไส้เล็ก

             การดูดซึม

             ลำไส้ใหญ่กับการขับถ่าย  

   4. ชุดกิจกรรม ระบบการย่อยอาหาร

  

      กดเลือกหัวข้อที่จะศึกษา

 

 

 

กระเพาะอาหาร    เป็นทางเดินอาหารที่ต่อจากหลอดอ โครงสร้างภายนอก  ประกอบด้วย
คาร์เดรีย(Cardia)  ฟันดัส (Fundus)  บอดี(Body)  ไพโลริก(Pyloric) และปลายล่างจะมีกล้ามเนื้อหูรูดที่ชื่อว่าไพโลริก (Pyloric sphincter muscle)

 

เซลล์ที่เกี่ยวข้องกับการย่อยอาหารภายในกระเพาะ

     1. ซีฟเซลล์ (Chief cell)

     2. พาไรเอทัล เซลล์ (Parietal cell)

     3. มิวคัส เซลล์ (Mucous cell)

 

ภาพ เซลล์ในกระเพาะอาหาร

 

ภาพ เซลล์ในกระเพาะ

 

     1. ซีฟเซลล์ (Chief cell) ทำหน้าที่ผลิตเอนไซม์ ได้แก่ เอนไซม์เพปซิโนเจน (Pepsinogen)
เอนไซม์โพรเรนนิน (Prorennin) และ เอนไซม์ไลเพส(Lipase) เอนไซม์ที่ซีฟเซลล์ผลิตอยู่ในรูปเอนไซม์ที่ไม่สามารถทำงานได้ เช่น เอนไซม์เพปซิโนเจน (Pepsinogen) เอนไซม์โพรเรนนิน (Prorennin)

     2. พาไรเอทัล เซลล์ (Parietal cell) ทำหน้าที่ผลิตสารที่มีฤทธิ์เป็นกรด กรดที่พาไรเอทัลเซลล์ผลิตคือกรดไฮโดคลอริก (HCl) ซึ่งทำหน้าที่กระตุ้นเอนไซม์ในกระเพาะที่ยังไม่สามารถทำงานได้ให้สามารถทำงานได้

          Pepsinogen + HCl ------> Pepsin

          Prorennin + HCl ------> Rennin

 

     เซลล์ของกระเพาะอาหารถูกทำลายจากกรดไฮโดรคลอริกตลอดเวลาแต่กระเพาะอาหาร
สามารถสร้างเยื่อบุผิวขึ้นมาทดแทนอยู่เสมอโดยในทุกๆนาที กระเพาะอาหารจะ
สร้างเซลล์ใหม่มากถึง 500,000 เซลล์ทำให้กระเพาะอาหารมีเยื่อบุผิวใหม่ทุกๆ 3 วัน

     การเกิดแผลในกระเพาะอาหารอาจเกิดจากการรับประทานอาหารไม่เป็นเวลาเนื่องจาก
ร่างกายมีระบบควบคุมการหลั่งกรดไฮโดรคลอริกและเพปซิโนเจนในกระเพาะอาหาร
เป็นเวลาตามปกติที่เคยรับประทานอาหารดังนั้นเมื่อในกระเพาะอาหารไม่มีอาหาร
ก็ยังคงมีการหลั่งเพปซิโนเจน และ กรดไฮโดรคลอริกดังเดิมทำให้ผนังด้านใน
ของกระเพาะอาหารถูกทำลายจนเป็นแผล เพราะ กรดไฮโดรคลอริก ไปทำลายเซลล์
มากกว่าปกติและไม่สามารถสร้างเซลล์ใหม่ขึ้นมาทดแทนได้ทันเวลา

     การดื่มเครื่องดื่ม
ที่มีแอลกอฮอล์หรือมีคาเฟอีน รวมถึงการรับประทานอาหารรสจัดทำให้มีกรดไฮโดรคลอริก
ในกระเพาะอาหารมากกว่าปกติ นอกจากนี้การรับประทานยาสเตียรอยด์หรือยาแก้ปวด
และยาแก้อักเสบ ที่ไม่ใช่สเตอรอยด์ก็มีผลทำให้การสร้างเมือก ที่ผนังกระเพาะอาหารลดลง
เป็นผลให้กรดไฮโดรคลอริก ในกระเพาะอาหารทำลายผนังด้านในของกระเพาะอาหาร
จนเป็นแผลได้นอกจากนี้

     การพักผ่อนไม่เพียงพอมีอารมณ์เครียดวิตกกังวลและ
รับประทานอาหารไม่ได้จะเกิดผลเสียต่อสุขภาพโดยรวมมากยิ่งขึ้นเนื่องจากเป็น
ปัจจัยหนึ่งที่ทำให้มีการหลั่งกรดไฮโดรคลอริก ออกมาในกระเพาะอาหารมากกว่าปกติ 
ความเป็นกรดในกระเพาะอาหารจะทำลายแบคทีเรียบางชนิดที่ติดมากับอาหารทำให้
ไม่ก่อโรคกับร่างกาย และ ทำลายสมบัติของอะไมเลส ในน้ำลายที่ปนมากับอาหาร
สารอาหารพวกคาร์โบไฮเดรต ที่เหลือจากการย่อยในปาก ลิพิดและโปรตีนที่ย่อยแล้วและ
ยังไม่ได้ย่อยจะถูกลำเลียงต่อไปยังลำไส้เล็ก 

 

     3.มิวคัส เซลล์ (Mucous cell) ทำหน้าที่ผลิตสารเมือกที่มีฤทธิ์เป็นเบส ช่วยเคลือบเซลล์ภายในของกระเพาะจากการกัดกร่อนของกรด

 

การย่อยอาหารในกระเพาะ      กลไกการย่อยอาหารในกระเพาะเกิดจากการทำงานร่วมกันเซลล์ภายในกระเพาะที่มีการสร้างและหลั่งสารออกมา โดยการทำงานของเซลล์เหล่านี้ถูกควบคุมโดยฮอร์โมนแกสตริน (Gastrin) ซึ่งผลิตจากเซลล์ภายในกระเพาะ การย่อยอาหารในกระเพาะเกิดจากการทำงานของเอนไซม์เพปซิน และ เอนไซม์เรนนิน ในกระเพาะ แต่เอนไซม์ไลเพสจะไม่สามารถทำงานได้ในกระเพาะเนื่องจากอยู่ในสภาวะที่ไม่เหมาะส

     การทำงานของเอนไซม์เพปซิน (Pepsin enzyme)
     
เอนไซม์เพปซินทำงานได้ในภาวะเป็นกรด pH ประมาณ 1-2 ทำหน้าที่ย่อยอาหารประเภทโปรตีน พวกโปรตีนเชิงซ้อน (Polypeptide) ผลจากการย่อยทำให้ได้โปรตีนเซิงซ้อน (Polypeptide) สายสั้นลง 

     Pepsin + Polypeptide + น้ำ ------> Polypeptide สายสั้น + Polypeptide สายสั้น

 

     การทำงานของเอนไซม์เรนนิน
     
เอนไซม์เรนนินเป็นเอนไซม์ที้ทำงานได้ดีที่ภาวะเป็นกรด pH ประมาณ 4-5 บทบาทของ
เอนไซม์เรนนินจะพบในเด็กซึ่งช่วยทำให้น้ำนมเป็นลิ่ม เพื่อให้ง่ายต่อการทำงานของเอนไซม์เพปซิน ในผู้ใหญ่เอนไซม์เรนนินไม่สามารถทำงานได้เนื่องจากภาวะความเป็นกรดในกระเพาะสูงเกินไป และประการสำคัญการทำให้น้ำนมเป็นลิ่มอาศัยความเป็นกรดในกระเพาะก็สามารถทำให้น้ำนมเป็นลิ่มได้

 

 

 

 

 

รวบรวมเรียบเรียงโดย ครูนันทนา สำเภา

เอกสารอ้างอิง

หนังสือเรียนรายวิชาชีววิทยาเพิ่มเติม เล่ม1 ตามหลักสูตรแกนกลางปี 2551

หนังสือรายวิชาเพิ่มเติมวิทยาศาสตร์ ชีววิทยา เล่ม 4 ปรับปรุง พ.ศ. 2560 ตามหลักสูตรแกนกลางปี 2551